Historisch station van Wijgmaal krijgt tweede leven na circulaire renovatie

Het historische stationsgebouw stond jarenlang leeg. Stad Leuven en Morgenbouwers vzw zochten daarom naar een nieuwe invulling die het gebouw opnieuw een actieve rol in Wijgmaal moest geven. Tegelijk vormde de renovatie een interessante oefening in circulair bouwen: hoe behoud je de erfgoedwaarde van een bestaand gebouw en voldoe je aan de huidige bouwtechnische eisen, terwijl je het gebruik van nieuwe materialen zoveel mogelijk beperkt?

Het bestaande stationsgebouw werd daarvoor gerestaureerd en aangevuld met een nieuwbouwuitbreiding waarin kantoorruimte is ondergebracht. Morgenbouwers vzw neemt die kantoren in gebruik als nieuwe uitvalsbasis. De organisatie adviseert zelf rond duurzaam en circulair bouwen en kon die principes tijdens de renovatie ook op het eigen project toepassen.

“Als kennisorganisatie adviseren we anderen over circulair bouwen. Met het station van Wijgmaal hebben we die principes ook zelf in de praktijk gebracht”, zegt Els Canini, directeur van Morgenbouwers vzw.

Circulariteit van ruwbouw tot afwerking

Circulariteit werd niet beperkt tot enkele zichtbare gerecupereerde materialen, maar meegenomen in verschillende onderdelen van het ontwerp en de uitvoering.

Zo werden de welfsels op een manier geplaatst die het mogelijk maakt om ze later opnieuw te demonteren en te recupereren. Steigerhout kreeg een tweede toepassing als gevelbekleding. Ook bij de technische installaties werd rekening gehouden met toekomstige aanpassingen: de technieken zijn zo ontworpen dat onderdelen relatief eenvoudig aangepast, gedemonteerd en opnieuw gebruikt kunnen worden.

Ook in de afwerking werd materiaalhergebruik toegepast. Onder meer tapijttegels, plinten, akoestische materialen en hout kregen binnen het project een tweede leven.

Die aanpak past binnen een bredere visie op circulair bouwen waarbij niet alleen de herkomst van materialen telt, maar ook wordt nagedacht over hun toekomstige demonteerbaarheid en herbruikbaarheid. Het gebouw moet daardoor gemakkelijker kunnen inspelen op veranderende behoeften zonder dat telkens ingrijpende sloopwerken nodig zijn.

Volgens schepen van stadsgebouwen Christophe Stockman toont het project hoe een bestaand erfgoedgebouw opnieuw bruikbaar kan worden gemaakt met aandacht voor duurzaamheid. “Het voormalige stationsgebouw stond jarenlang leeg, maar krijgt nu een bestemming als duurzame plek waar mensen samenkomen, werken en kennis met elkaar kunnen delen.”

Gedeeld gebruik als onderdeel van het concept

Niet alleen de bouwkundige aanpak, maar ook het toekomstige gebruik van het gebouw is gericht op efficiënt ruimtegebruik. Naast de kantoren van Morgenbouwers krijgt het station verschillende gedeelde ruimtes.

Op het gelijkvloers bevindt zich een ontmoetingsruimte voor ongeveer veertig personen. Op de eerste en tweede verdieping zijn twee vergaderlokalen ingericht, telkens geschikt voor maximaal tien personen. Die lokalen zullen via het systeem van lokalenverhuur beschikbaar worden voor inwoners, verenigingen en organisaties.

Ook Morgenbouwers maakt gebruik van de gedeelde vergaderruimtes. In plaats van alle lokalen exclusief aan één gebruiker toe te wijzen, worden bepaalde functies dus gedeeld. Zo kan dezelfde oppervlakte door verschillende gebruikers en op verschillende momenten worden benut.

Gespecialiseerd bouwteam

Voor de restauratie en uitbreiding werd een team van verschillende gespecialiseerde bouwpartners samengesteld. Morgenbouwers trad op als bouwheer, terwijl Archipelago verantwoordelijk was voor het architecturale ontwerp.

INREBO stond in voor de uitvoering van de bouwwerken. Electro Corbeels verzorgde de elektrische installaties en Kerremans Technics nam verwarming, ventilatie en sanitair voor zijn rekening. De stabiliteitsstudies werden uitgevoerd door Engelen Ingenieurs en Efika werkte de studies voor de technische installaties uit. 2BSAFE verzorgde de veiligheidscoördinatie.

De combinatie van een historisch gebouw, een nieuwbouwuitbreiding en circulaire uitgangspunten maakte van het project meer dan een klassieke renovatie. Vooral de integratie van hergebruikte materialen en demonteerbare oplossingen vroeg om afstemming tussen ontwerp, technieken en uitvoering.

Omgeving wordt verder afgewerkt

Hoewel het gebouw inmiddels in gebruik is genomen, zijn de werkzaamheden rond het project nog niet volledig afgerond. Stad Leuven werkt de komende maanden verder aan de inrichting en de directe omgeving.

Ook het Jeanne Dormaelsplein rond het station krijgt een tijdelijke nieuwe inrichting. Die oplossing blijft behouden in afwachting van de geplande tunnel onder de spoorweg.

Na de laatste afwerkingswerken volgt nog een officiële opening voor buurtbewoners, partners en andere geïnteresseerden. Daarmee krijgt het voormalige stationsgebouw, bijna anderhalve eeuw na de bouw, opnieuw een actieve functie in Wijgmaal.