Voormalige Belgacom-toren in Gent krijgt 105 woningen en publieke stadstuin

De brutalistische toren uit de jaren zeventig werd ontworpen door architecten Dirk en Geo Bontinck en behoort al decennialang tot de meest uitgesproken gebouwen in de Gentse binnenstad. Na jaren van plannen en procedures nam LIFE het dossier eind 2024 over van Gedevco.

De nieuwe ontwikkelaar stuurt het eerder vergunde project op verschillende punten bij. Het bouwvolume wordt met ongeveer 20% verminderd, terwijl er volgens LIFE 25% meer groen wordt voorzien. Een eerder geplande tweede toren naast het bestaande gebouw verdwijnt uit de plannen. De oorspronkelijke toren blijft zo het dominante verticale volume op de site.

In totaal komen er 105 appartementen, aangevuld met publieke en commerciële functies op het gelijkvloers. Onder meer horeca, wellness, kantoren en andere buurtgerichte functies moeten ervoor zorgen dat het complex zich sterker opent naar zijn omgeving.

Bestaande toren als uitgangspunt

Voor het architecturale ontwerp werkt LIFE verder met Coussée Goris Huyghe architecten. Het Gentse bureau, dat onder meer stadsbibliotheek De Krook ontwierp, won ongeveer tien jaar geleden de architectuurwedstrijd voor de site.

De nieuwe vergunningsaanvraag grijpt volgens de ontwikkelaar opnieuw sterker terug naar dat oorspronkelijke wedstrijdontwerp. Een belangrijk onderdeel daarvan is de nieuwe gevelstructuur rond de bestaande toren. De architecten voorzien een stalen constructie die zich als een elastiek rond het volume spant en de zware brutalistische uitstraling moet verzachten.

De bestaande draagstructuur blijft daarbij maximaal behouden. Dat past binnen de keuze om niet opnieuw vanaf nul te bouwen, maar de aanwezige constructie een nieuwe functie te geven. Ook elders op de site wordt onderzocht welke bestaande onderdelen kunnen worden hergebruikt.

Zo wil LIFE onder meer de funderingen van de inmiddels gesloopte achterbouw opnieuw inzetten. Daarmee kunnen nieuwe funderingswerken en een deel van het bijbehorende vrachtverkeer worden vermeden.

Appartementen van 70 tot 250 m²

Het woonprogramma wordt verdeeld over de bestaande hoogbouw en drie nieuwe, lagere volumes achter de toren.

In de toren komen ruime appartementen met twee tot vier slaapkamers. De bewoonbare oppervlaktes variëren van ongeveer 150 tot 250 m². Bovenaan wordt een penthouse met een rondom aangelegde daktuin voorzien.

De drie lagere gebouwen krijgen drie tot zes bouwlagen. Daarin komen compactere appartementen van 70 tot 150 m², met één tot drie slaapkamers.

Twintig procent van het totale woonprogramma wordt voorzien als zogenoemd bescheiden wonen. Het gaat om compactere en betaalbaardere woningen die aansluiten bij de aanbevelingen uit de Vlaamse Codex Wonen en via de vrije markt zullen worden aangeboden.

Met die variatie in woningtypes wil de ontwikkelaar verschillende bewonersprofielen op de site samenbrengen.

Stadstuin van 3.000 m²

Een van de meest ingrijpende wijzigingen bevindt zich niet in de gebouwen, maar eromheen. Grote delen van het terrein worden onthard en ingericht als groenruimte.

Aan de zijde van de stad komt een publiek toegankelijke tuin van ongeveer 3.000 m². Voor het landschapsontwerp werkt LIFE samen met een collectief rond de Nederlandse landschapsontwerper Piet Oudolf, onder meer bekend van de beplanting langs de High Line in New York en de tuinen van Museum Voorlinden.

Aansluitend op de openbare tuin komt een grotere binnentuin voor bewoners en andere gebruikers van het complex. Ook de daken worden als groene zones ingericht. Technische installaties worden zoveel mogelijk naar de kelder verplaatst, zodat de beschikbare dakoppervlakte kan worden ingezet voor vegetatie.

Ook tegen en rond de gevels worden bomen en planten geïntegreerd. Zo moet een samenhangende groenstructuur ontstaan die loopt van het maaiveld tot op de daken.

“We hebben de ambitie dat je het gebouw op Google Maps nauwelijks moet kunnen zien liggen, doordat alle technieken zijn weggewerkt in de kelder en de daken volledig worden ingevuld als aaneengesloten groene zone voor fauna en flora”, zegt Toon Haverals, managing partner van LIFE.

Ook omgeving krijgt groenere inrichting

De herontwikkeling heeft ook gevolgen voor de aansluiting van de site op het omliggende openbaar domein. Het nieuwe bouwvolume wordt aan de straatzijde ongeveer drie meter verder teruggetrokken dan in eerdere plannen. Daardoor ontstaat ruimte om de Doornsteeg te verbreden en intensiever te vergroenen.

Daarnaast wordt onderzocht of de karakteristieke oude luifels van de toren kunnen worden gerecupereerd en verwerkt tot zitbanken in de nieuwe tuin.

Ook aan de zijde van de Oude Beestenmarkt kan bijkomend groen verschijnen. De stad Gent onderzoekt volgens de ontwikkelaar of de momenteel verharde berm daar kan worden vergroend.

Voor LIFE vormt vooral de openbare tuin een belangrijk onderdeel van de maatschappelijke meerwaarde van het project. Tegelijk wil de ontwikkelaar de milieu-impact van de bouw beperken door zoveel mogelijk bestaande constructies te behouden en opnieuw te gebruiken.

“Door bijvoorbeeld de bestaande fundering van de reeds gesloopte achterbouw te hergebruiken, besparen we de buurt heel wat vrachtverkeer, uitstoot en geluidshinder”, aldus Haverals.

Bouwstart voorzien in 2027

De nieuwe omgevingsvergunning is inmiddels aangevraagd. Begin september organiseert LIFE ook een infosessie voor omwonenden.

Wanneer de vergunningsprocedure zonder grote vertraging verloopt, mikt de ontwikkelaar op een bouwstart in 2027. De eerste bewoners zouden vervolgens in 2030 hun intrek kunnen nemen.

Daarmee krijgt een dossier dat al meer dan twee decennia aansleept opnieuw perspectief. Waar eerdere plannen sterk draaiden rond bijkomend bouwvolume, kiest het nieuwe ontwerp nadrukkelijker voor het behoud van de bestaande toren, lagere nieuwbouw eromheen en een aanzienlijk grotere groene ruimte op maaiveldniveau.