Leerlingenaantal in bouwonderwijs stijgt licht, maar blijft onder druk

In het schooljaar 2026-2027 volgen voorlopig 7.293 leerlingen een opleiding in de derde graad van het secundair bouwonderwijs. Vorig schooljaar waren dat er 7.244. Hoewel de stijging beperkt blijft, betekent ze een positieve evolutie na jaren van dalende leerlingenaantallen.

Toch blijft het aantal jongeren dat voor een bouwopleiding kiest aanzienlijk lager dan tien of twintig jaar geleden. Dat baart sectorfederatie Embuild Vlaanderen zorgen. De bouwsector kampt met een aanhoudende behoefte aan geschoolde arbeidskrachten, terwijl technologische ontwikkelingen zoals digitalisering, artificiële intelligentie en innovatieve bouwmethodes de nood aan vakmensen slechts gedeeltelijk kunnen opvangen.

Volgens Caroline Deiteren van Embuild Vlaanderen volstaat de huidige instroom in het bouwonderwijs niet om aan de toekomstige personeelsbehoefte te voldoen. De sectorfederatie pleit daarom voor een verdere hervorming van het onderwijsaanbod, met bredere opleidingen die jongeren voorbereiden op verschillende bouwberoepen.

Groei in technische richtingen

Verschillende bouwopleidingen zien hun leerlingenaantal dit schooljaar toenemen. Het buitengewoon secundair onderwijs (BuSO) telt 964 leerlingen, tegenover 911 vorig schooljaar. Dat komt neer op een stijging van 6%.

Ook de doorstroomrichtingen bouw- en houtwetenschappen, die leerlingen voorbereiden op onder meer ingenieursopleidingen in het hoger onderwijs, winnen terrein. Het leerlingenaantal stijgt er met 4%, van 306 naar 319.

Binnen de arbeidsmarktgerichte opleidingen valt de groei van sanitaire en verwarmingsinstallaties op. Die richting telt 683 leerlingen, tegenover 643 vorig schooljaar, een toename van 6%. Ook ruwbouw gaat erop vooruit, van 492 naar 513 leerlingen (+4%). Schilder- en decoratiewerken groeit met 5%, van 398 naar 416 leerlingen.

Enkele kleinere technische opleidingen laten procentueel nog sterkere stijgingen optekenen. Zo neemt het aantal leerlingen in de richting technicus hernieuwbare energietechnieken toe van 28 naar 39 (+39%). De opleiding technicus koelinstallaties groeit van 54 naar 67 leerlingen (+24%).

Zevende specialisatiejaar blijft leerlingen verliezen

De grootste terugval situeert zich opnieuw in het zevende specialisatiejaar. Na de halvering van het leerlingenaantal in het schooljaar 2025-2026 zet de daling zich dit jaar voort. Het aantal leerlingen neemt verder af van 649 naar 598, een vermindering met 8%.

Niet alle specialisaties volgen die neerwaartse trend. Zo verdubbelt het aantal leerlingen in de opleiding brandertechnicus gas/stookolie van 13 naar 26. De richting technicus installatietechnieken verliest daarentegen leerlingen en zakt van 72 naar 53.

Ook binnen de reguliere derde graad zijn er dalers. De richting binnenschrijnwerk en interieur telt dit schooljaar 1.634 leerlingen, tegenover 1.670 een jaar eerder. Bij de opleiding koelinstallaties daalt het leerlingenaantal van 99 naar 90.

Duaal leren verliest licht terrein

Ook het duaal bouwonderwijs, waarbij leerlingen hun opleiding combineren met praktijkervaring in een onderneming, kent een lichte terugval. Het totale aantal leerlingen daalt met 2%, van 864 naar 845.

De evolutie verschilt sterk per opleiding. Zo verliest medewerker ruwbouw bijna een derde van zijn leerlingen, van 65 naar 44. De duale opleiding technicus hernieuwbare energietechnieken groeit daarentegen van 15 naar 23 leerlingen, een stijging van 53%.

Opvallend is dat het zevende jaar duaal wel vooruitgang boekt. Het leerlingenaantal stijgt met 6%, van 229 naar 242. De grootste groep bestaat uit interieurbouwers, met 68 leerlingen. Daarna volgen de CNC-operatoren van houtbewerkingsmachines, met 40 leerlingen. Die laatste groep is wel met 10% gekrompen.

Binnen het BuSO kent de duale opleiding medewerker hout eveneens een sterke groei. Het aantal leerlingen stijgt met 13%, van 422 naar 476.

Embuild pleit voor bredere bouwopleidingen

Voor Embuild Vlaanderen tonen de cijfers aan dat een hervorming van het bouwonderwijs noodzakelijk blijft. De sectorfederatie pleit voor bredere studierichtingen waarin leerlingen een stevige technische basis verwerven en kennismaken met verschillende bouwberoepen. Dat moet de instapdrempel verlagen en afgestudeerden meer mogelijkheden bieden op de arbeidsmarkt.

Tegelijk waarschuwt de federatie voor het schrappen van studierichtingen met beperkte leerlingenaantallen. Volgens Embuild kunnen scholen dergelijke opleidingen beter clusteren binnen eenzelfde school, met behoud van de nodige specialisaties. Een voldoende breed en geografisch toegankelijk onderwijsaanbod blijft volgens de organisatie essentieel om jongeren voor een bouwopleiding te laten kiezen.

De sectorfederatie benadrukt daarnaast het belang van praktijkervaring op werven en in ateliers. Jongeren die een brede technische kennis combineren met praktijkervaring, beschikken volgens Embuild over belangrijke troeven op de arbeidsmarkt.

“Jongeren met een brede vakkennis die technisch sterk zijn en ervaring hebben opgedaan op onze werven en ateliers, blijven nu en in de toekomst ontzettend veel troeven hebben op de arbeidsmarkt. Een keuze voor de bouw blijft een keuze voor de toekomst”, besluit Caroline Deiteren.