Ruwbouw premetrostation Toots Thielemans afgerond
De ruwbouw van het toekomstige premetrostation Toots Thielemans, onder de Stalingradlaan in Brussel, is voltooid. Daardoor kan de heraanleg van de Stalingradlaan, nabij het Zuidpaleis en het Zuidstation, vanaf komend najaar van start gaan. De openingsdatum van het metrostation is nog onzeker aangezien dat afhangt van de procedure en de werken aan het Zuidpaleis.
De nieuwe regering besliste een maand geleden om het omstreden Metro 3-project tijdelijk stop te zetten. De werkzaamheden aan het traject Albert–Noord worden echter wél afgerond. Volgens Carlos Van Hove, projectleider van Metro Albert–Noord, is het logisch om dit deel door te zetten: “Zo kunnen we dit gedeelte afronden, wat op korte, middellange én lange termijn positief is. Bovendien gaan de reeds gedane investeringen niet verloren. Dit geeft zekerheid aan de bouwbedrijven. Het consortium van Besix, Jan De Nul en Willemen kan verderwerken zoals gepland. Alle opties voor de toekomst van de lijn blijven open: indien financieel mogelijk, kan de premetrolijn later worden omgevormd tot een volwaardige metro.”
Ruwbouw is klaar
De werken rond de Stalingradwijk gingen eind 2020 van start. Het nieuwe metrostation Toots Thielemans in Brussel, gelegen onder de Stalingradlaan tussen het Zuidstation en Anneessens, is ontworpen als een modern, ruimtelijk en toegankelijk station dat deel uitmaakt van de nieuwe metrolijn. Bij een werfbezoek van de MIVB vorige week werd getoond dat de ruwbouw van het premetrostation Toots Thielemans volledig klaar is. Het station is vernoemd naar de wereldberoemde Brusselse jazzmuzikant Toots Thielemans.
Het station is uitgerust met drie architecturale koepels. Van Hove verduidelijkt dat voorlopig alleen de basisstructuur af is: tegels, vloer- en wandbekleding, roltrappen en betaalpoorten ontbreken nog. Het station wordt toegankelijk voor mensen met beperkte mobiliteit en is uitgerust met liften en roltrappen. De stations Toots Thielemans en Lemonnier zijn verbonden met een voetgangerstunnel. Ook de nieuwe tunnel tussen het Zuidstation en het premetrostation is volledig afgerond. De afwerking moet nog verder bepaald worden. Zo zullen er onder meer vloertegels gebruikt worden. Het lastenboek voor de afwerking wordt nog opgesteld.
Complexe grondwerken en hinder
Ook de bouw van de nieuwe premetrotunnel tussen het Zuidstation en het metrostation Toots Thielemans is klaar. Het voordeel is dat de trams veel sneller dat traject zullen kunnen overbruggen. In de huidige tunnel zijn er te veel trams die elkaar kruisen waardoor trams er vaak stapvoets moeten rijden. Dankzij de nieuwe tunnel, benadrukt Van Hove verder, zal de ondergrondse tram bovendien een flessenhals kunnen omzeilen aan de bestaande tramhalte Lemonnier. Vandaag staan trams er vaak tientallen seconden tot enkele minuten in de file.
Volgens Van Hove is het project een voorbeeld van duurzame planning en zorgvuldige uitvoering. “Het premetrostation zal de dienstregeling efficiënter maken tussen het Zuidstation en de Beurs. Door de sporen in de stations Toots Thielemans en Lemonnier te verdubbelen, kunnen frequenties worden verhoogd en kan de huidige chaos bij Lemonnier verminderd worden. Mensen met beperkte mobiliteit krijgen bovendien toegang tot beide stations, en in de toekomst kan zelfs een derde lijn toegevoegd worden.” Bij de bouw van de nieuwe metrotunnels worden geavanceerde grondverstevigingswerken toegepast, bijvoorbeeld via bevriezingstechnieken, zoals eerder bij Metro 3 en andere Brusselse tunnelprojecten. Het doel: stabiel en droog kunnen werken in de drassige ondergrond en verzakkingen van omliggende gebouwen voorkomen. Deze werken veroorzaken echter hinder, zoals tijdelijke onderbrekingen van het tramverkeer rond het Zuidstation. Een moeilijker punt is de bouw van het stuk van de metrotunnel onder het Zuidpaleis. Daarvoor moet het Zuidpaleis van binnenuit ontmanteld worden, met behoud van de gevels. Aanvankelijk werd Jet grouting gebruikt om de grond te verstevigen, maar door technische problemen werd overgestapt op klassieke methoden met geboorde secanspalen. Hierbij wordt het interieur van boven naar beneden ontmanteld en funderingen zorgvuldig aangepakt. De vergunning om de binnenkant van het Zuidpaleis af te breken, noodzakelijk om de tunnel volledig te kunnen uitgraven, werd eind vorig jaar geschorst door de Raad van State omwille van een klasseringsaanvraag. De aanvraag voor een nieuwe vergunning loopt, maar wordt doorkruist door pogingen van enkele actiegroepen om het Zuidpaleis te laten beschermen als monument. De maatschappij hoopt snel een nieuwe afbraakvergunning te bekomen, zodat door de nieuwe tunnel vanaf 2032 of 2033 een tram kan rijden. Mocht het Zuidpaleis beschermd worden als monument, dan zou dit volgens de MIVB grote gevolgen hebben voor het project. Een extra aandachtpunt is dat de funderingen van het Zuidpaleis van slechte kwaliteit zijn, wat extra zorg vereist. Tijdens een rondleiding in het Zuidpaleis – waar alle verenigingen inmiddels vertrokken zijn – legde werfleider Christophe Rubbens uit dat het gebouw uit 1880 niet meer voldoet aan moderne stabiliteits- en brandveiligheidsnormen. “We moeten dit deel van het project snel verderzetten om de omgeving terug te geven aan buurtbewoners, verenigingen en handelaars.” Om hinder voor omwonenden te beperken, wordt de zogenaamde strosstechniek toegepast: funderingen en betonnen constructies worden in stappen van boven naar beneden gebouwd, waardoor de omgeving zo min mogelijk belast wordt. Veiligheid staat ook centraal; een coördinator veiligheid voert wekelijkse inspecties uit. Er zijn tot op heden geen grote ongevallen gebeurd.” Doordat de ruwbouw van het metrostation Toots Thielemans nu klaar is, kunnen ook de bovengrondse werken starten. De heraanleg van de Stalingradlaan kan in het najaar van 2026 starten. “Er komen wandelpromenades langs beide zijden van de rijbaan, zodat de wijk zo snel mogelijk teruggegeven kan worden aan de omwonenden”, besluit Van Hove.
