De nieuwe ringvaartbrug als stalen toegangspoort tot gent
Aan de noordzijde van Gent krijgt de R4 een nieuwe, markante kruising over de Ringvaart. De Ringvaartbrug combineert een krachtige architecturale vorm met een complexe staalconstructie, zes rijstroken, een fietspad en een ecopassage. De brug vormt daarmee tegelijk een infrastructuurverbinding, een herkenningspunt en een schakel voor verschillende verkeersstromen.
De nieuwe wegbrug maakt deel uit van de grootschalige herinrichting van de R4 West en Oost. Binnen dat programma worden veertien knooppunten aangepakt om de doorstroming, verkeersveiligheid en bereikbaarheid rond Gent te verbeteren. De Werkvennootschap gunde het project in 2021 aan het consortium BRAVO4, waarin onder meer BESIX en Stadsbader samenwerken.
Victor Buyck Steel Construction levert en monteert binnen het project vier stalen bruggen. De Ringvaartbrug, aangeduid als kunstwerk KWN02, ligt op slechts anderhalve kilometer van de productiesite in Wondelgem. Die korte afstand speelde een belangrijke rol in de productie, logistiek en montage.
Piramidevorm boven de Ringvaart
De brug valt op door haar piramidevormige boogconstructie. Met een lengte van 135 meter, een breedte van 55 meter en een hoogte van ongeveer 30 meter krijgt het kunstwerk een uitgesproken silhouet. De stalen draagstructuur weegt 2.355 ton.
Door haar schaal en vorm werkt de brug als toegangspoort tot Gent en Evergem. De boogbenen lopen schuin omhoog en komen samen in een complexe boogtop. Onder de constructie ligt een breed brugdek met drie rijstroken per richting. Ook fietsers en dieren krijgen een eigen doorgang.
De combinatie van verkeer, ecologie en architectuur stelde hoge eisen aan de technische uitwerking. De constructie bestaat uit geometrisch complexe onderdelen, kruisende staalplaten, gebogen oppervlakken en geïntegreerd leidingwerk. Elk onderdeel moest nauwkeurig aansluiten op de volgende bouwmoot.
Digitale controle van elke aansluiting
Voor de engineering gebruikte het projectteam Tekla Structures, aangevuld met Rhino en Grasshopper. Ney & Partners leverde een parametrisch onderlegmodel aan waarin ook de bouwzeeg verwerkt zat. Die vooraf bepaalde vervorming zorgt ervoor dat de brug na montage en belasting haar juiste vorm bereikt.
De staalbouwer werkte de plaatvoegen, aansluitingen en vrije vormen verder uit in het BIM-model. Voor getrianguleerde platen en ontvouwingen gebruikte het team gespecialiseerde macro’s. Vooral de dubbel gekromde platen vroegen extra aandacht. Deze platen bestaan uit getrianguleerde segmenten en creëren vormen die via klassieke tweedimensionale productietekeningen moeilijk leesbaar worden.
Het digitale model ondersteunde ook de maatvoering in het atelier. Tijdens de productie mat het team elk bouwdeel in met Leica-meetinstrumenten. De gemeten XYZ-coördinaten werden vervolgens ingelezen in de Layout Manager van Tekla. Zo kon het team de positie van elk element vergelijken met het ontwerpmodel en de optimale aansluitpositie bepalen.
Die werkwijze hielp om overlappen, afbrandlengtes en toleranties nauwkeurig af te stemmen. Dat is essentieel bij grote brugdelen die in het atelier afzonderlijk worden samengesteld en op de werf tot één geheel worden gelast.
BIM als werkinstrument in het atelier
Het BIM-model diende tijdens dit project als praktisch productie-instrument. Medewerkers in het atelier gebruikten Trimble Connect om onderdelen, posnummers en laslocaties terug te vinden. Aan het IFC-model werden eigenschappen toegevoegd, zoals vrachtnummers en onderdeelcodes. Daardoor kon het team gericht zoeken en de herkomst en bestemming van iedere staalplaat volgen.
Voor elk bouwdeel maakte de werkvoorbereiding een digitale samenbouwvolgorde. Medewerkers konden die bekijken als stappenplan, reeks snapshots of animatie. Virtual reality hielp om complexe zones vooraf te beoordelen.
Vooral de vier grote steunpunten en de boogtop vroegen een nauwkeurige montagestudie. In deze zones lopen leidingen voor verlichting en glasvezel door verschillende staalplaten. De grote bochtstralen van de leidingen beïnvloedden de plaatsing en volgorde van de platen. Via het model controleerde het team ook de bereikbaarheid van lassen en de beschikbare werkruimte.
Montage vanaf het water
De nabijheid van de productiesite maakte transport over het water mogelijk. Grote bouwdelen, waaronder een half brugdek, de boogbenen en de boogtop, werden op pontons via de Ringvaart naar de bouwplaats gebracht.
Deze aanpak beperkte het aantal wegtransporten en liet toe om grotere elementen vooraf in het atelier samen te stellen. Dat verkortte de montageketen op de werf en verminderde het aantal tussenstappen.
De plaatsing zelf vormde een afzonderlijk technisch project. Het team hees het boogstuk op hoge stellingtorens en bracht de samengestelde brug via vijzel-, ro-ro- en invaaroperaties naar haar definitieve positie. Door de brug vanaf het water in te varen, kon de staalconstructie als een groot geheel worden geplaatst.
Ook in de productie speelde duurzaamheid een rol. De korte afstand tussen atelier en werf beperkte de transportbewegingen. Een eigen windturbine leverde groene stroom voor een deel van de laswerkzaamheden. Daarnaast onderzoekt de staalbouwer het gebruik van elektrische mobiele kranen en zelfrijdende platformwagens voor toekomstige projecten.
Bekroonde samenwerking
De Ringvaartbrug kreeg onlangs een Construsoft BIM Award in de categorie Infrastructurele projecten. Het project won daarnaast de Publieksprijs. De onderscheidingen belichten vooral de manier waarop ontwerp, metingen, productie, logistiek en montage binnen één digitale workflow samenkwamen.
Het resultaat is een brug waarbij de opvallende vorm rechtstreeks voortvloeit uit de constructieve logica. De stalen piramide overspant de Ringvaart, draagt een breed verkeersplatform en markeert tegelijk de noordelijke toegang tot Gent.