Brandveiligheid van zinken daken en gevels. Van losse materialen naar een doordachte totaalopbouw.
Recente incidenten hebben de bouwsector met de neus op de feiten gedrukt: de buitenschil van een gebouw is een cruciaal onderdeel van de brandveiligheidsketen. “Met de invoering van het Ministerieel Besluit van 21 november 2012 en het Koninklijk Besluit van 20 mei 2022 zijn de Belgische basisnormen voor brandpreventie drastisch verstrengd” zegt Dieter Van Dorpe, Project Support bij VM Building Solutions.
“De buitenschil werd in het verleden soms te veel bekeken als een verzameling afzonderlijke materialen”, aldus Dieter Van Dorpe. “De keuze ging al te vaak naar een aantrekkelijk materiaal, zonder stil te staan bij hoe de totale opbouw zich gedraagt bij brand. Recente drama’s hebben pijnlijk aangetoond wat de gevolgen kunnen zijn. Dat de normen en regels verstrengen, is dus een bijzonder goede zaak. Alleen zien we dat architecten, aannemers en studiebureaus vandaag vaak door de bomen het bos niet meer zien.”
De kern van de wetgevende evolutie laat zich samenvatten in één fundamentele verschuiving: men beoordeelt niet langer het materiaal maar de complete opbouw. “Het vereist een holistische benadering vanaf de ontwerptafel tot en met de laatste handeling op de werf.”
Hellende daken en zink
Traditionele metalen dakbekledingen op hellende daken genieten van een bijzonder gunstig wetgevend statuut. Het Ministerieel Besluit van 21 november 2012 legt de lijst vast van dakbedekkingen die geacht worden aan de eisen ten aanzien van het prestatiecriterium ‘brandgedrag aan de buitenzijde’ te voldoen, zónder dat daar laboratoriumproeven voor nodig zijn (het zogenaamde CWFT-principe: Classified Without Further Testing).
“Gewalst titaanzink – zoals ons VMZINC – valt integraal onder deze vrijstelling. Dankzij het van nature onbrandbare karakter behaalt zink met een anorganische patina spontaan Euroklasse A1. Zelfs wanneer zink van een organische coating of laklaag wordt voorzien, blijft de potentiële verbrandingswarmte (PCS) ruimschoots onder de drempel van 4,0 MJ/m², waardoor gelakt zink minimaal in Euroklasse A2 terechtkomt. Het metaal draagt op geen enkele manier bij aan vlamverspreiding. Dat is een zeer sterk uitgangspunt maar het is niet het einde van het verhaal. Ook bij een onbrandbare buitenbekleding moeten we blijven kijken naar wat zich daarachter bevindt en hoe alle onderdelen samen worden toegepast. Net daarin zit vandaag de belangrijkste verschuiving.”
De gevelrevolutie
Die systeembenadering is bij gevels bijzonder relevant. De directe aanleiding was de brand in de Londense Grenfell Tower in 2017. Het vuur, ontstaan door een defecte koelkast op de vierde verdieping, sloeg via het raam naar buiten en verspreidde zich via de geventileerde gevelopbouw in minder dan dertig minuten tijd tot aan de vierentwintigste verdieping. De combinatie van brandbare kunststofisolatie (PIR/PUR en fenolschuim), aluminium composietpanelen (ACM) met een kern van polyethyleen en de open luchtspouw creëerde een dodelijk schoorsteeneffect.
Als antwoord hierop heeft de Belgische wetgever de basisnormen voor brandpreventie fundamenteel herzien via het Koninklijk Besluit van 20 mei 2022. “De wetgever kijkt niet langer exclusief naar de zichtbare buitenbekleding maar naar de volledige gevelopbouw: de bekleding, de isolatielaag, de draagconstructie én de aansluitdetaillering.”
Hoogte en gebruikersprofiel
De vereisten die het KB oplegt aan de gevelmaterialen hangen af van twee doorslaggevende parameters: de hoogte van het gebouw en het type gebruikers.
“De hoogte wordt volgens de basisnormen gemeten vanaf het afgewerkte vloerniveau van de hoogste ingerichte verdieping tot het laagste niveau dat toegankelijk is voor de voertuigen van de brandweer. De grens van 25 meter komt overeen met de maximale reikwijdte van de standaard ladderwagens van de brandweer. Boven de 25 meter is externe evacuatie via de gevel quasi onmogelijk en moet het gebouw zichzelf als het ware verdedigen. Vandaar dat de eisen voor hoogbouw bijzonder streng zijn.”
Vereenvoudigde type-oplossingen van Buildwise
Om de markt uit de impasse van complexe individuele proeven te halen, heeft onderzoeksinstelling Buildwise een reeks vereenvoudigde oplossingen uitgewerkt. Deze matrix koppelt de brandreactieklasse van de buitenbekleding aan de toelaatbare brandreactieklasse van de onderliggende wezenlijke onderdelen met uitzondering van de buitenbekleding.
“Hout en houtcomposieten vallen doorgaans in klasse D. PUR- en PIR-schuimen halen doorgaans klasse D of E. Als je die combineert in een middelhoog gebouw, voldoe je simpelweg niet aan de basisnormen zonder zware beschermingsconstructies. Kies je daarentegen voor zink als buitenbekleding, dan start je al vanuit een uiterst gunstige A1-positie. Daarmee beschik je aan de buitenzijde over een zeer gunstig uitgangspunt op het vlak van brandveiligheid, waardoor je in combinatie met de juiste isolatie- en membraankeuze veel gemakkelijker tot een conform geheel komt.”
Niet elk gebouw herbergt dezelfde risico’s. Het KB maakt daarom onderscheid tussen drie types bezetting.
Vereenvoudigde matrix van Buildwise
Een technologische innovatie
De grootste technische uitdaging situeerde zich de voorbije jaren bij niet-geventileerde gevelconstructies en gesloten gevelopbouwen van middelhoge gebouwen. Hoe bescherm je de isolatie tegen regen en wind, behoud je een perfecte dampopenheid om condensatie te vermijden, én voldoe je tegelijk aan de A2-eisen van het KB 2022 zonder toevlucht te moeten nemen tot logge beplatingssystemen? Als antwoord op deze vraag introduceert VM Building Solutions een technologische innovatie: de VM Fire Barrier Plus A2.
“Het is een goedkopere oplossing die gemakkelijker te plaatsen is dan de brandwerende K_2 10 platen. VM Fire Barrier Plus A2 is een soepel, robuust membraan dat twee functies naadloos combineert. Enerzijds fungeert het als een volwaardig waterkerend en dampopen regenscherm van klasse W1, anderzijds fungeert het glasvezeldoek met zijn speciale coating als een doeltreffende brandbarrière met de officiële brandreactieklasse A2-s1, d0.”
Het membraan werd onderworpen aan de veeleisende SBI-testen (Single Burning Item volgens EN 13823) in reële gevelconfiguraties. “Dankzij de minimale rookontwikkeling en de totale afwezigheid van brandende druppels biedt dit membraan de garantie dat een gevelbekleding in middelhoge gebouwen perfect beantwoordt aan de geveleisen van het KB 2022. Bovendien gebeurt de plaatsing snel en efficiënt. Daardoor bespaar je aanzienlijk op montagetijd, reduceert het gewicht aan de gevel en win je kostbare centimeters in de totale wanddikte.”
Systeemdenken vraagt ondersteuning
“Bij VM Building Solutions zien we het als onze taak om meer te zijn dan enkel een materiaalleverancier. We treden op als volwaardige kennispartner voor de professional. Dat vertaalt zich in concrete ondersteuning, zoals dakstudies en windlastberekeningen. Daarnaast analyseren we de specifieke dak- en gevelopbouw. Een correcte plaatsing is minstens even belangrijk. Daarom leiden we jaarlijks via ons opleidingscentrum duizenden ontwerpers en plaatsers op in het correct toepassen van onze oplossingen. Bovendien bieden we ondersteuning op de werf.”