GEEF EIGENAARS RUIMTE, DAN KRIJG JE OOK MEER NATUUR
Vlaanderen praat al jaren over open ruimte alsof die vooral een probleem vormt. Te veel versnippering, te weinig natuur, te veel druk op landbouwgrond, te veel regels voor wie iets wil ondernemen. Maar wie naar de eigendomskaart kijkt, ziet meteen waar een groot deel van de oplossing ligt: bij private eigenaars. Meer dan 70 procent van de Vlaamse ruimte is in private handen. Je kan dus moeilijk een duurzaam ruimtelijk beleid voeren zonder die eigenaars ernstig te nemen. Precies daar legt Landelijk Vlaanderen nu de vinger op.
De belangenvereniging van private landeigenaars wil nadrukkelijker wegen op het debat over eigendom, natuur, landbouw en ondernemen. Dat doet ze met een vernieuwde raad van bestuur waarin opvallende namen zitten, zoals Marc Dillen, voormalig directeur-generaal van Embuild, Stéphanie Saverys van Buttet en Exmar, Wim Vermeulen van Cazimir Advocaten, Gabrielle de Giey van het Kasteel van Duras en Robert de l’Escaille van Agriland. Christophe Lenaerts neemt de komende drie jaar opnieuw het voorzitterschap op.
Die nieuwe ploeg wil Landelijk Vlaanderen meer politieke slagkracht geven. Dat is nodig, want het debat over open ruimte zit al te lang vast in loopgraven. Landbouwers, natuurverenigingen, ondernemers en eigenaars worden te vaak tegenover elkaar geplaatst. Alsof een domein maar één functie mag hebben. Alsof landbouw, natuur, erfgoed en economische activiteit elkaar per definitie verdringen. Die redenering past steeds minder bij de Vlaamse realiteit.
Op haar ledendag in Sint-Truiden schoof Landelijk Vlaanderen twee concrete voorstellen naar voren bij Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns. Het eerste is het rood-voor-groenprincipe. Eigenaars die op de ene plek ontharden of natuur creëren, krijgen in ruil bouwmogelijkheden op een andere, logischere locatie. Dat klinkt ambitieus, maar het vertrekt vanuit een eenvoudige vaststelling: veel bestemmingen in Vlaanderen zijn historisch gegroeid en ruimtelijk krom. Sommige plekken hebben nood aan groen, terwijl andere plekken beter geschikt zijn voor ontwikkeling.
Het tweede voorstel is het whole estate plan. Dat moet eigenaars toelaten om meerdere verdienmodellen op één domein te combineren: landbouw, horeca, overnachtingen, evenementen, sport, lokale producten of tuinbouw. Wie grond economisch leefbaar kan beheren, krijgt ook meer ruimte om te investeren in natuur en erfgoed.
Daar zit de kern van het debat. Natuur kost geld. Erfgoed kost geld. Open ruimte onderhouden kost geld. Je kan die factuur volledig bij de overheid leggen, of je kan private eigenaars inschakelen als partners. Landelijk Vlaanderen kiest voor dat laatste. Volgens eerder onderzoek wil 86 procent van de private grondeigenaars meer investeren als ze daar ook voordeel uit halen. Tegelijk stelt 92 procent investeringen uit door onzekerheid over regels. Minister Brouns noemt private eigenaars terecht een deel van de oplossing. Nu moet de politiek tonen dat ze dat ook meent.
