Hoe afval beter sorteren op de werf?

Goed sorteren op de werf is goed recycleren

Bij het optrekken van een gebouw zal er per 100 m² bebouwde oppervlakte ongeveer vier ton afval vrijkomen. Naar schatting wordt gemiddeld 70 % van dit afval niet gerecycleerd. Er bestaan hiervoor nochtans heel wat recyclagecircuits. Sinds enkele jaren trachten de materiaalproducenten trouwens om secundaire grondstoffen (afkomstig van recyclage) in te zetten bij de productie van nieuwe bouwmaterialen. Om recyclage mogelijk te maken, is het echter belangrijk dat de afvalstromen voldoende zuiver zijn en dus dat het afval aan de bron – dat wil zeggen op de werf – al selectief gesorteerd wordt.

Naast de positieve invloed op het imago en de milieu-impact, kan selectief sorteren ook economisch interessant zijn.

De sortering van kunststofverpakkingen is bijvoorbeeld vaak rendabel. Zo bedraagt de kostprijs voor de inzameling van 8 m³ verpakkingsafval in zakken van 400 liter € 100 (20 zakken aan € 5) ten opzichte van de kosten voor de plaats die in een gemengde container ingenomen zou worden door een equivalente hoeveelheid kunststofafval (> € 300).

Bij bepaalde soorten afval is het selectief sorteren verplicht. Dit is onder meer het geval voor gevaarlijk afval (asbest, lege PU-spuitbussen, lege verfpotten ...). Voor niet-gevaarlijk afval verschilt de regelgeving van gewest tot gewest:

in Vlaanderen is VLAREMA 9 op 1 juli 2024 in voege getreden met als doel om de sortering van bouw- en sloopafval aan de bron te bevorderen. Sindsdien is de lijst van apart te sorteren afvalstoffen uitgebreid tot 32 afvalstromen, met de toevoeging van enkele specifieke steenachtige afvalstromen, cellenbeton, gipskarton en gipsblokken. Daarnaast zal de gescheiden inzameling van glaswol, rotswol en bitumineuze dakbedekkings- of afwerkingsmaterialen vanaf 1 januari 2027 verplicht worden. De verschillende te scheiden fracties mogen slechts onder bepaalde voorwaarden in dezelfde container ingezameld worden

• in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest definieert Brudalex 2.0 sinds 1 mei 2023 nieuwe afvalstromen die bij werven met een milieuvergunning op of buiten de bouwplaats gesorteerd moeten worden. Het gaat hier bijvoorbeeld om bouwpuin, hout, metalen, harde kunststoffen, EPS (piepschuim), kunststoffolies en omsnoeringsbanden uit kunststof

• in Wallonië is het besluit van de Waalse regering tot invoering van een sorteerverplichting van bepaalde afvalstoffen van kracht sinds 5 maart 2015. Dit besluit wordt momenteel gewijzigd om meer afvalstoffen op te nemen die onder deze verplichting zullen vallen.

Welk afval kan gerecycleerd worden?

Naast steenachtig afval kunnen verschillende niet-inerte en niet-gevaarlijke afvalstromen gerecycleerd worden (pvc, gips, minerale wol ...). Als aannemer kan je bijdragen aan de circulaire economie door je afval op de werf te sorteren. Het is aan het bedrijf om het meest geschikte recyclagecircuit en transportmiddel te kiezen.

De databank www.bouwensloopafval.be bevat informatie over de bestaande recyclagecircuits in België en de buurlanden. Je vindt hier bijvoorbeeld:

• het type afval dat aanvaard wordt (acceptatiecriteria)
  
• de beschikbare logistieke methode voor de inzameling
  
• de locatie van de recyclagesite.
  

Oplossingen voor werven

Sommige afvalstromen komen slechts in relatief kleine hoeveelheden vrij. Zo is een gescheiden afvoer niet altijd interessanter dan een container voor gemengd afval. Een goed beeld van de hoeveelheden afval die geproduceerd zullen worden, kan helpen beslissen om bepaalde fracties wel of niet apart in te zamelen. Deze hoeveelheden kunnen geschat worden op basis van een meetstaat.

Om kleine hoeveelheden gesorteerd afval in te zamelen, kunnen kleine afvalrecipiënten (bigbags, palletboxen, kantelbakken, zakken van 200 liter ...) gebruikt worden. Doordat deze recipiënten regelmatiger leeggemaakt kunnen worden, zijn ze ook geschikt voor werven met beperkte ruimte. Het afval kan verzameld worden op de hoofdzetel van het bedrijf of bij de afvalinzamelaar voordat het in grote hoeveelheden naar de recyclage-eenheid vervoerd wordt.

De logistieke activiteiten, de afvoer van het afval en het gebruik van verwerkingsvoorzieningen moeten zo vroeg mogelijk in het proces doordacht, gecoördineerd en geïntegreerd worden. Het gebruik van een evolutief werfinrichtingsplan maakt het mogelijk om de zones voor de sortering en de opslag van het afval te organiseren en de logistieke middelen aan te passen aan de voortgang van de werken.

De verantwoordelijkheden en de bijhorende kosten moeten vooraf voor elk bouwberoep bepaald worden. Een regelmatige inspectie van de containers helpt om aanzienlijke besparingen te realiseren door zogenoemde declasseringskosten te vermijden, die kunnen ontstaan wanneer de container aangerekend wordt als gemengd afval, wat duurder is dan een container voor gesorteerd afval. Om beter te sorteren, kunnen in de contracten boetes voorzien worden voor slecht sorteren.

Op grote werven kunnen bepaalde activiteiten toevertrouwd worden aan een werknemer die opgeleid is tot ‘valorist’. Zijn of haar taken omvatten onder meer de controle van de conforme vulling van de containers, het toezicht op de signalisatie en properheid van de sorteerplaatsen, de monitoring van het afval en de facturatie ervan aan de onderaannemers en de coördinatie van de afvalafvoer. 

Meer informatie over deze goede praktijken is te vinden in de documentatie van het project Circulatie van bouw- en sloopafval - (CD)².