Graafmachine kopen: 8 zaken waarop je als aannemer moet letten

Wie een graafmachine wil kopen, vertrekt daarom best vanuit het werk dat de machine dagelijks moet uitvoeren. Denk aan graafdiepte, hefvermogen, bereik, ondergrond, beschikbare ruimte, aanbouwdelen en transport. Ook brandstofverbruik, onderhoud, service en restwaarde wegen mee in de uiteindelijke kostprijs.

Deze acht aandachtspunten helpen je om verschillende machines gericht te vergelijken.

Graafmachine kiezen: begin bij het werk

Welke graafmachine heb je nodig? Die vraag begint op de werf, niet in de catalogus.

Breng eerst in kaart waarvoor je de machine het vaakst gaat inzetten. Graaf je vooral sleuven voor nutsleidingen? Voer je grote volumes grond af? Werk je regelmatig in stadscentra? Gebruik je de machine ook om zware lasten te verplaatsen? Of moet één machine verschillende taken aankunnen?

Dat bepaalt welke eigenschappen voor jou doorslaggevend zijn.

1. Kies de juiste gewichtsklasse

Het bedrijfsgewicht vormt een logisch vertrekpunt wanneer je verschillende graafmachines vergelijkt. Een zwaardere machine biedt doorgaans meer graafkracht, capaciteit, stabiliteit en hefvermogen. Daar staat tegenover dat een compacte machine gemakkelijker inzetbaar en transporteerbaar is.

Minigravers van enkele tonnen passen bijvoorbeeld goed bij beperkte werkruimtes, kleinere grondwerken, tuinaanleg en werkzaamheden rond gebouwen. Machines in het middensegment bieden meer capaciteit voor wegenbouw, rioleringswerken en algemene grondwerken. Voor zwaar grondverzet, sloop en grote infrastructuurwerken kom je al snel bij hogere gewichtsklassen terecht.

Kijk daarbij verder dan het tonnage alleen. Twee machines uit dezelfde gewichtsklasse kunnen verschillen in graafdiepte, bereik, hefvermogen en afmetingen.

Noteer vóór je offertes aanvraagt:

• de meest voorkomende werkzaamheden
• gewenste graafdiepte en reikwijdte
• zwaarste lasten die je regelmatig verplaatst
• beschikbare werkruimte
• type ondergrond
• meest gebruikte aanbouwdelen
• aantal draaiuren per jaar
• manier waarop je de machine vervoert

Met die informatie kun je machines veel gerichter vergelijken.

2. Kijk naar graafdiepte, bereik en hefvermogen

Motorvermogen krijgt vaak veel aandacht, terwijl de werkelijke prestaties minstens zo belangrijk zijn.

Controleer onder meer de maximale graafdiepte, het bereik op maaiveldniveau, de storthoogte en het hefvermogen. Fabrikanten bieden binnen dezelfde machineklasse soms verschillende giek- en lepelsteelconfiguraties aan. Daardoor kan het werkbereik aanzienlijk verschillen.

Een langere arm geeft je bijvoorbeeld extra bereik en graafdiepte, maar beïnvloedt ook de hefprestaties en stabiliteit. Stem de configuratie daarom af op de werkzaamheden die je het vaakst uitvoert.

Een moderne compacte machine kan verrassend veel bereik bieden. Zo vermeldt Komatsu voor zijn PC33MR-5 van ongeveer 3,3 ton een maximale graafdiepte van 3,13 meter, terwijl de PC55MR-5 van circa 5,3 ton tot 4,13 meter gaat. De gewichtsklasse alleen vertelt dus maar een deel van het verhaal.

Gebruik je de graafmachine regelmatig als hijsmachine? Bekijk dan specifiek de hijstabellen van de fabrikant. Het toegelaten hefvermogen verandert met de afstand tot de machine, de werkhoogte, de positie van de giek en de configuratie van het onderstel.

3. Rupskraan of mobiele graafmachine?

Wie een graafmachine wil kopen, komt al snel voor een fundamentele keuze te staan: rupsen of banden?

Een rupskraan verdeelt zijn gewicht over een groter contactoppervlak. Dat maakt rupsmachines geschikt voor zachte, modderige en oneffen ondergronden. Ze bieden bovendien een stabiele basis voor zwaar graafwerk.

Een mobiele graafmachine op banden komt vooral tot haar recht wanneer je regelmatig tussen werkzones verplaatst. Op wegen, bedrijfsterreinen en stedelijke werven biedt de mobiliteit een belangrijk praktisch voordeel. Fabrikanten positioneren compacte mobiele graafmachines daarom onder meer voor wegenbouw en stedelijke toepassingen.

Kies eerder voor rupsen als…

• je veel op zachte grond werkt
• tractie belangrijk is
• zwaar graafwerk centraal staat
• stabiliteit prioriteit heeft

Kies eerder voor banden als…

• je veel op verharde ondergrond werkt
• je regelmatig tussen werkzones rijdt
• mobiliteit een grote rol speelt
• je vooral in stedelijke omgevingen werkt

Wie specifiek een rupskraan wil kopen, kijkt ook naar de breedte en uitvoering van de rupsen. Bredere rupsplaten kunnen de bodemdruk verlagen, maar vergroten tegelijk de totale machinebreedte. Dat kan gevolgen hebben voor transport en voor werken in beperkte ruimtes.

4. Controleer de afmetingen en zwenkradius

Een machine kan technisch perfect bij je werk passen en op de werf toch onpraktisch blijken.

Meet daarom ook de totale breedte en hoogte, de lengte in transportstand en vooral de zwenkradius van de achterkant.

Werk je vaak in woonwijken, smalle straten, binnenplaatsen of dicht bij gevels en verkeer? Dan kan een short-tail- of zero-tailmachine interessant zijn. Bij dergelijke machines blijft het contragewicht tijdens het draaien dichter bij of binnen de breedte van het onderstel.

Dat verkleint de benodigde werkruimte en vermindert het risico dat de achterkant van de machine tijdens het zwenken een obstakel raakt. Compacte short-tailmachines worden om die reden specifiek ontwikkeld voor onder meer wegenwerken, rioleringen en stedelijke werven.

Daar staat tegenover dat je altijd de volledige prestaties en stabiliteit van de machine moet vergelijken. Compactheid vormt één onderdeel van de keuze.

5. Denk vooraf aan je aanbouwdelen

Een graafmachine fungeert steeds vaker als multifunctionele werktuigdrager. Naast graafbakken gebruiken aannemers bijvoorbeeld sorteergrijpers, sloophamers, trilplaten, grondboren, kantelstukken en tiltrotators.

Controleer daarom vóór aankoop welke aanbouwdelen je vandaag gebruikt én welke je de komende jaren wilt inzetten.

Let daarbij op:

• beschikbaar hydraulisch debiet en werkdruk
• aantal hydraulische functies
• proportionele bediening
• snelwisselsysteem
• maximaal toegelaten gewicht van het aanbouwdeel
• elektrische aansluitingen en bediening
• compatibiliteit met bestaande uitrustingsstukken

Vooral de hydrauliek verdient aandacht. Een machine kan voldoende motorvermogen hebben, terwijl het hydraulische systeem onvoldoende capaciteit levert voor een specifiek aanbouwdeel.

Neem je uitrustingsstukken mee in de aankoopbeslissing

Heb je al bakken, een hamer of andere aanbouwdelen? Controleer vóór aankoop of je ze op de nieuwe machine kunt blijven gebruiken.

Een andere snelwissel, andere hydraulische koppelingen of onvoldoende debiet kunnen extra investeringen veroorzaken. Bereken die kosten mee in je aankoopbudget.

6. Bereken de kost per draaiuur

De aankoopprijs vertelt je hoeveel de machine vandaag kost. De kost per draaiuur vertelt je wat ze je bedrijf werkelijk kost.

Neem daarom de totale gebruikskost mee in je vergelijking. Denk aan:

• brandstof of elektriciteit
• gepland onderhoud
• slijtdelen
• rupsen of banden
• verzekering
• financiering
• stilstand
• transport
• verwachte restwaarde

Een verschil in verbruik lijkt per uur misschien beperkt. Vermenigvuldig dat verschil met honderden of duizenden draaiuren en het bedrag wordt aanzienlijk.

Vraag dealers daarom naar concrete verbruiksgegevens voor werkzaamheden die aansluiten bij jouw praktijk. Telematica kan na aankoop helpen om draaiuren, stationair draaien en verbruik op te volgen. Sommige fabrikanten koppelen dergelijke systemen ook aan onderhouds- en fleetmanagementdiensten.

Vergelijk machines dus op total cost of ownership over de periode waarin je ze verwacht te gebruiken.

7. Vergeet transport en bereikbaarheid niet

Een rupskraan kopen betekent meestal ook nadenken over hoe je die machine van werf naar werf krijgt.

Controleer het transportgewicht en de transportafmetingen in de configuratie die je daadwerkelijk wilt aanschaffen. Een machine met brede rupsen, snelwissel, zware bak of extra contragewicht kan andere transportvoorwaarden opleveren dan de basismachine uit de brochure.

Voor compacte machines kan transporteerbaarheid zelfs een doorslaggevend aankoopcriterium zijn. Zo werd de Komatsu PC24MR-5 met een bedrijfsgewicht van circa 2,4 ton specifiek ontwikkeld met transport op een 3,5-tonaanhangwagen in gedachten.

Kijk daarom naar het volledige plaatje: machine, aanbouwdelen en transportmiddel.

Werk je op verschillende kleine werven per dag, dan kan een iets lichtere of mobielere machine operationeel interessanter zijn dan een zwaardere machine met meer capaciteit.

8. Kijk naar onderhoud, service en restwaarde

Een stilstaande graafmachine levert niets op. De kwaliteit van de ondersteuning na aankoop verdient daarom evenveel aandacht als de technische fiche.

Vraag vóór aankoop hoe vaak gepland onderhoud nodig is, welke onderdelen regelmatig vervangen worden en hoe toegankelijk filters en servicepunten zijn.

Kijk vervolgens naar de dealer:

• Hoe snel kan een technieker op de werf zijn?
• Zijn courante onderdelen lokaal beschikbaar?
• Biedt de dealer mobiele service?
• Welke garantie krijg je?
• Bestaan er onderhoudscontracten?
• Kun je een vervangmachine krijgen bij langdurige stilstand?

Ook de restwaarde telt mee. Een lagere aankoopprijs kan minder interessant uitvallen wanneer een machine sneller waarde verliest of moeilijker tweedehands verkocht raakt.

Welke graafmachine past bij welk werk?

Er bestaat geen universele gewichtsklasse voor ieder type opdracht. De werfomstandigheden en vereiste prestaties blijven bepalend. Onderstaande indeling helpt wel om je zoektocht te starten.

• Tuinaanleg en kleine grondwerken: compactheid, transport, lage bodemdruk
• Nuts- en sleufwerken: graafdiepte, precisie, compacte afmetingen
• Riolering: graafdiepte, hefvermogen, stabiliteit
• Wegenbouw: mobiliteit, aanbouwdelen, bereik
• Algemene grondwerken: productiecapaciteit, bakinhoud, verbruik
• Sloop: stabiliteit, hydrauliek, bereik, bescherming
• Stedelijke werven: korte zwenkradius, geluid, afmetingen
• Zwaar grondverzet: vermogen, bakinhoud, stabiliteit, bedrijfsgewicht

Graafmachine kopen? Vergelijk prestaties, geen brochures

De beste graafmachine is uiteindelijk de machine die aansluit bij je dagelijkse werk én voldoende flexibiliteit biedt voor toekomstige opdrachten.

Maak daarom eerst een profiel van je typische werven en vergelijk vervolgens machines op dezelfde criteria. Vraag dealers om dezelfde werkzaamheden met verschillende machines te demonstreren en test de modellen indien mogelijk zelf.

Kijk daarbij verder dan pk's en aankoopprijs. Graafdiepte, bereik, hydrauliek, transport, aanbouwdelen, verbruik, onderhoud en service bepalen samen hoeveel waarde een machine tijdens haar volledige levensduur oplevert.